Onderzoek naar de Ziekte van Huntington 🧠
De ziekte van Huntington is een erfelijke hersenziekte die meestal rond je 40ste begint, maar dit kan ook later tot soms veel eerder, zoals bij de jeugdvorm van deze ziekte. Als je vader of moeder het gemuteerde gen heeft, heb je 50% kans om dit gen te erven en zal je de ziekte krijgen. Symptomen zijn onder meer persoonlijkheidsveranderingen, geheugen- en bewegingsproblemen, wat kan variëren per persoon. Er is geen geneesmiddel dat de ziekte kan voorkomen of remmen, maar er lopen veel onderzoeken en trials🔬
De erfelijke mutatie is een verlenging van een aantal CAG-herhalingen in het DNA dat codeert voor het Huntington-eiwit. Het DNA is als het ware een kookboek met recepten (RNA) voor het maken van eiwitten🧬 Meestal zijn er rond de 20 CAG-herhalingen in het Huntington-gen, maar bij 40 of meer krijg je de ziekte. De CAG-herhaling zit ook in het recept (RNA) voor de aanmaak van het Huntington-eiwit. Hierbij codeert de CAG voor een glutamine-aminozuur (Q) en een lange reeks CAGs in het DNA (en RNA) zorgt voor een lange reeks glutamines (ofwel polyQ) in het eiwit.
Hoe langer de CAG-reeks, hoe eerder je ziek wordt. Maar hoewel je de mutatie al meedraagt nog voor je geboren wordt, worden de meeste gendragers pas rond hun 45e ziek. Pas recentelijk werd duidelijk waarom. De mutatie blijkt instabiel en op bepaalde leeftijd kan de CAG-herhaling in het DNA in bepaalde hersencellen veel langer worden (1). Dit gebeurt in individuele hersencellen, en de herhaling loopt dan opeens op van 50 naar 100 en veel langer. Wanneer de CAG-herhaling te lang wordt, wordt ook niet meer het gehele Huntington-eiwit gemaakt maar alleen het beginstukje met hele lange repeats (2). En juist deze stukjes Huntington-eiwit met hele lange repeats zijn klontergevoelig, vormen klonteringen in hersencellen en zorgen voor verlies van deze hersencellen met gevolgen voor het gevoelige telefoonnetwerk in je hersenen📡
Er lopen echter verschillende onderzoeken op de verschillende stappen in dit proces. De nieuwe inzichten leiden tot strategieën om de enzymen die betrokken zijn bij de verlenging van de CAG te beïnvloeden en zo de verlenging tegen te gaan (4). Het meest ver gevorderde onderzoek is op het gebied van het onderscheppen van de RNA-boodschap die tot Huntington-eiwitaanmaak leidt (5). Op verschillende manieren kan de aanmaak van deze RNA-boodschap geremd worden, of wordt de RNA-boodschap zelf onderschept. Trials zoals die van UniQure, VICO en WAVE grijpen hierop aan. Sommigen kunnen geen onderscheid maken tussen de gezonde en het gemuteerde RNA-boodschapper en omdat het gewone Huntington-eiwit essentieel is, kan er geen 100% remming bereikt worden. Ook is de manier van toediening nog niet optimaal, met vaak herhaalde injecties of zelfs een (eenmalige) injectie diep in de hersenen. Maar er lopen inmiddels veel verschillende trials met goede hoop op een of meer werkzame behandelingen 💊
